6 Nguyên Tắc Cơ Bản Khi Chơi Cờ Tàn Trong Cờ Tướng

Xin kính chào anh em kỳ hữu yêu cờ gần xa, hôm nay em Thắng ngồi xem lại quyển sách “cờ tướng tàn cuộc” được viết bởi các danh thủ: Phạm Tấn Hoà, Lên Thiên Vị, Quách Anh Tú.

Trong sách có đề cập tới các nguyên tắc cơ bản của giai đoạn cờ tàn, xin phép được trích dẫn chia sẻ với các kỳ hữu.

Nguyên tắc số 1 trong cờ tàn: Các quân phải đứng linh hoạt và liên hoàn

Thực ra đây là một nguyên tắc tổng quát cần phải được quán triệt trong tất cả các giai đoạn diễn tiến ván cờ, nhưng nó đặc biệt quan trọng trong khi chuyển về tàn cuộc. Vì trong tàn cuộc, số lượng quân còn lại rất ít, giá trị của mỗi quân đều tăng lên, nhất là khi chúng chiếm được những vị trí tốt. Đứng linh hoạt và liên hoàn, các quân càng tăng thêm sức mạnh, thuận lợi cho việc tấn công cũng như phòng thủ. Còn đứng ở những chỗ kẹt hoặc tản lạc nhau thì các quân sẽ yếu đi, khó bảo vệ nhau cũng như bảo vệ cho tướng.

Nguyên tắc số 2 trong cờ tàn: Triệt để giữ gìn mọi loại quân nhưng sẵn sàng hy sinh khi cần thiết

Sang giai đoạn cờ tàn, nếu đã chiếm ưu thế, thì nói chung là không nên đổi quân khi chưa chuyển được về thế thắng điển hình, lại càng không nên hy sinh vô lối, kể cả tốt và sĩ, tượng. Nhưng khi có cơ hội do đối phương sơ hở thì phải mạnh dạn phế bỏ quân để kết thúc ván cờ nhanh chóng hơn. Ngược lại khi kém thế, trong nhiều trường hợp biết hy sinh quân đúng chỗ, đúng lúc có thể chuyển về những thế hoà điển hình.

Nguyên tắc số 3 trong cờ tàn: Trong tấn công phải lo phòng thủ và trong phòng thủ phải sẵn sàng phản công

Nội dung nguyên tắc này không có gì mẫu thuẫn vì kinh nghiệm cho thấy, say sưa tấn công không nhìn lại thế phòng thủ thường sơ hở bị đối phương trả đòn dễ thất bại, còn lo tự vệ chống đỡ không nhìn thấy những nước sai lầm của đối phương để phản công, bỏ lỡ cơ may đảo ngược tình thế.

Nguyên tắc số 4 trong khi chơi cờ tàn: Cố gắng chiếm lĩnh các trục lộ 4, 5, 6 nhưng không xem thường các đường ngang và các trục lộ khác

Khi còn ít quân, các trục lộ 4, 5, 6 càng trở lên quan trọng vì đó là những đường dẫn đến việc uy hiếp trực tiếp Tướng đối phương. Do đó việc chiếm lĩnh các trục lộ này có ý nghĩa quyết định thắng lợi hoặc thủ hoà khi kém thế. Tuy nhiên không được xem thường các đường ngang và các trục lộ khác, kể cả các đường biên, vì chúng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều quân nhanh chóng để tấn công hoặc phòng thủ.

Nguyên tắc số 5 trong cờ tàn: Cần bảo vệ Tướng, Sĩ, Tượng nhưng cũng cần sử dụng chúng như một lực lượng tấn công

Các giai đoạn trước, Tướng, Sĩ, Tượng thường đóng vai trò thụ động, luôn luôn phải che chở, bảo vệ, nhất là đối với tướng. Nhưng trong gia đoạn tàn cuộc, nếu chiếm ưu thế thì chỉ cần biết sử dụng chúng như một lực lượng tấn công hoặc hỗ trợ tấn công. Có nhiều thế cờ, chính nhờ vai trò tích cực của Tướng, của sĩ, hoặc của tượng đã quyết định thắng lợi. Tất nhiên nếu thế cờ kém phân hơn thì việc bảo vệ chặt chẽ Tướng, Sĩ, Tượng là một yếu tố quan trọng, bảo đảm dẫn đến thế hoà.

Nguyên tắc số 6 trong cờ tàn: Xác định đúng mức vai trò của Tốt trong từng thế cờ cụ thể

Trong khai cuộc và trung cuộc, nói chung là vai trò của quân Tốt rất khiêm tốt, thường chỉ là quân xung kích để triển khai thế trận. Còn sang giai đoạn tàn cuộc, vai trò của quân tốt tăng lên rất nhiều và trong nhiều trường hợp nó lại giữ vai trò quyết định thắng lợi. Đối với bên kém thế nó có khả năng góp phần tạo ra thế hoà hoặc tạo ra khả năng đánh phản đòn. Do đó cần phải đánh giá đúng mức vai trò của chúng, nhất là khi chúng đã sang sông.

Có mấy điểm cần quan tâm tới quân Tốt:

Phải cố gắng yểm trợ 1, 2 Tốt sang sông và khi đã sang sông rồi thì phải tích cực bảo vệ nó.

Đừng bao giờ hấp tấp tiến Tốt xuống sâu, nếu không được bảo vệ và nếu chưa có kế hoạch tấn công rõ ràng.

Cần tính toán kỹ khả năng phối hợp giữa các quân với Tốt để kết thúc ván cờ với khả năng sử dụng Tốt là quân xung kích đánh phá hệ thống Sĩ, tượng để trên cơ sở đó uy hiếp mạnh và giành thắng lợi ở các bước tiếp sau.

Tóm lại, tàn cuộc rất quan trọng. Những ưu thế trong khai cuộc hoặc trung cuộc dù lớn như thế nào, nhưng khi chuyển sang giai đoạn cờ tàn mà không biết khai thác để chuyển thành thắng lợi thì coi như hỏng cả. Nhiều người chơi cờ giỏi có thể không am tường mọi loại khai cuộc nhưng dứt khoát học nắm rất vẫn các “Bí quyết” của mọi loại tàn cuộc.